Duboko u svemiru, tačnije u južnom sazviježđu Volans, otkriven je novi planetarni sistem koji izaziva naučnu znatiželju. Ovaj sistem sadrži dva nova planeta, nazvana TOI-791 b i TOI-791 c, koji kruže oko zvijezde patuljka tipa F7. Ono što ove planete čini posebnim nije njihova velika veličina slična Jupiteru, već njihova izuzetno niska gustoća.
Izuzetno niska gustoća: Zanimljiva poređenja
Planeti TOI-791 b i TOI-791 c karakterišu se izuzetno niskom gustoćom, pri čemu prva ima gustoću od 0,038 grama po kubnom centimetru, a druga 0,047 grama po kubnom centimetru. Ove brojke čine njihovu gustoću znatno nižom od Jupiterove, koja iznosi 1,33 grama po kubnom centimetru, što pokazuje koliko su ovi planeti lagani. Za poređenje, gustoća šećerne vate iznosi oko 0,05 grama po kubnom centimetru, dok gustoća Zemlje doseže 5,5 grama po kubnom centimetru.
Tajne nastanka blizanačkih planeta
Naučnici vjeruju da su planeti nastali zajedno iz istog plinskog i prašnjavog diska oko svoje mlade zvijezde, što ih čini sličnim planetarnim braćama. Zanimljivo je da su planeti povezani neobičnim orbitalnim rasporedom poznatim kao orbitalna rezonanca 5:3, gdje unutrašnji planet završi pet orbita za svake tri orbite vanjskog planeta. Ova gravitacijska interakcija dovodi do malih, ali mjerljivih promjena u vremenu tranzita svakog planeta.
Doprinos građanskih naučnika u otkriću
Uloga građanskih naučnika bila je ključna u otkriću ovih planeta. Kroz projekt građanskih naučnika Planet Hunters TESS, TOI-791 b je označen kao mogući planet 2019. godine, a TOI-791 c 2023. godine. Ovaj projekt se oslanja na analizu opažanja NASA-inog satelita TESS, koji ima za cilj otkrivanje novih svjetova.
Važnost Antarktika u otkriću
Stanica Concordia na Antarktiku odigrala je ključnu ulogu u ovom otkriću putem teleskopa ASTEP. Dugi zimski uslovi na Antarktiku omogućili su neprekidno praćenje dugih tranzita planeta. Ovo je istraživačima omogućilo da zabilježe najduže planetarne tranzite ikada zabilježene sa Zemlje.
Formiranje izuzetno laganih planeta: Teorije u istraživanju
Naučnici još uvijek pokušavaju razumjeti kako se formiraju izuzetno lagani planeti. Jedna od vodećih teorija sugerira da ovi planeti imaju ogromne atmosfere bogate vodikom i helijem, što čini veliki dio njihove ukupne mase. Istraživači vjeruju da su se ove plinovite atmosfere možda formirale u udaljenijim područjima od zvijezde, gdje se plin može brzo okupiti oko čvrste planetarne jezgre.
Zaključak
Nema sumnje da otkriće sistema TOI-791 predstavlja rijetku priliku za dublje razumijevanje kako nastaju i razvijaju se izuzetno lagani planeti. Oslanjajući se na široku međunarodnu suradnju, naučnici su uspjeli osvijetliti karakteristike ovih nevjerovatnih planeta. U budućnosti, istraživački timovi planiraju koristiti svemirski teleskop James Webb za proučavanje sastava atmosfere ovih planeta, što bi moglo otkriti nove tajne o njihovom formiranju. Ova otkrića potvrđuju da svemir još uvijek krije mnoge misterije koje čekaju da budu otkrivene.